Тауыҡ баш

– Нимә кәрәк уларға?! – тине ул, ярһып. – Тауыҡ баштар! Ҡул­­дарынан бер нәмә килмәй бит уларҙың! Йә, шуларға ышанып бала уҡыт, бала тәрбиәлә инде! Саҡыралар, тиһең инде. Ярар, барырбыҙ. Һөйләшер­беҙ, күрерһегеҙ, минең алда ни­сегерәк йырларҙар икән!...
Иртәгеһен уҡытыусылар бүл­мәһенә барып ингәндә унда өс-дүрт ҡатын-ҡыҙ, ике ир-ат бик күңелле әңгәмә алып бара ине. Күрәһең, берәйһе мәрәкә һөйләгән, бөтәһенең дә ауыҙ­ҙары йырылған, ә бер ҡатын тыйыла алмай көлә.
– Етте, үлтерәһең бит, Сәғит! – тине уныһы, саҡ тыйылып, күҙ-баштарын ҡулъяулығы ме­нән һөрткөләп. – Ҡайтҡас, ире­мә һөйләп, уның да һынын ҡа­тырайым әле…
Ишектән Ләлә күренеүгә, уҡытыусылар тыйылып, һаға­йып ҡалды. Тауыш-тынһыҙ, ша­ҡып та тормаҫтан килеп ингән ҡатындың үтә етди, уҫал йөҙөн күргәс, ҡайһы берҙәре, урыны­нан ҡуҙғалып, пальтоһына үрел­де, ҡайтыу яғын самаланы. Әлеге тәгәрәп йөрөп көлгән уҡытыусы ғына Ләләне шунда уҡ танып алды.
– Һаумыһығыҙ, һеҙ Булаттың әсәһе булаһығыҙ, шулай бит? – тине ул асыҡ йөҙ менән.
Ләлә, йыуан кәүҙәһен уға боробораҡ ҡуйҙы ла, мыҫҡыл­лы ғына ҡараш ташлап:
– Һеҙ саҡырҙығыҙмы?! – тип һораны ла, тәҡдим иткәнде лә көтмәй, лап итеп ултырғысҡа барып ултырҙы.
– Эйе, – тине Булат уҡыған алтынсы класс етәксеһе, математика уҡытыусыһы Мәрйәм Хәлитовна, – мин саҡырттым, юҡһа, мәктәпте, малайығыҙҙы бөтөнләй оноттоғоҙ. Ул бит хәҙер йүнләп уҡымай…
– Нисек уҡымаһын, ти. Уҡый! Был дөрөҫ түгел! Яңыраҡ ҡына мин уның дәфтәрҙәрен асып ниҙер яҙып ултырғанын үҙ күҙҙәрем менән күрҙем. – Ләлә яурындарын күтәреп ҡуйҙы. – Уҡый, бала тырыша.
– Тырышмай шул, әҙ уҡый.
– Әлбиттә, ул нисек уҡыһын, һеҙ уға шундай ҡатмарлы задачалар бирәһегеҙ, хатта бына мин, математиканы яҡшы бел­гән һатыусы кеше, уларҙы си­сергә башым етмәй. Бала үтә йонсомаһын тип, бер ваҡыт берәүһен үҙем решать итеп ҡарағайным, ҡайҙа ул – непостижимый! Задача для профессоров…
– Беҙҙә бөтәһе өсөн бер программа, бер талап.
– Вот, вот, шул-шул, бер программа! Хәҙерге ваҡытта шулай булырға тейешлеме ни инде?! Юҡ, хәҙер һәр бала самостоятельно уҡырға тейеш. Прошли те времена, уны оноттоғоҙ! Программа, имеш! Кәрәге бар ине! Самостоятельность – бына хәҙер требование! Һеҙ миңә…
Мәрйәм Хәлитовна, ҡыҙа бар­ған ҡатынды бер ни тиклем туҡтатырға тырышып, малай­ҙың тәртибе хаҡында ла әйтеп ҡарарға булды.
– Ул бит үҙен насар тота, – тине ул тыныс ҡына.
– Йә, нимә эшләгән ул, нимә эшләгән?! Тәҙрә ватҡанмы, йә булмаһа дәрестән ҡасамы?! Вот тебе на! Быныһына ла мин ғәйеплеме? Юҡ, үҙегеҙҙең ғә­йепте миңә таҡмағыҙ! – Ләлә урынынан ырғып торҙо ла һүҙ­ҙәрен автоматтай ата башланы. – Бына һиңә, как говорят әле… ауыртмаҫ башҡа – тимер таяҡ, үҙ ғәйептәрен миңә ябалар! Ул мәктәпкә китәме – китә! Ҡайҙа йөрөй – уныһы инде һеҙҙең проблема!.. Мин уны һеҙгә тапшырғанмын! Дәрестән китә, имеш, ә ниңә китә, значит вос­питаниегеҙ, белем биреүегеҙ шулай, бала йүнле ерҙән ҡасып китмәй.
– Эйе, ғәйеп беҙҙә лә, һеҙҙә лә бар, шуға ла һеҙҙең ярҙамы­ғыҙ кәрәк.
– Нет уж, һеҙ бында, йыйылышып, хихылдашып ултыра­һы­ғыҙ, мин һеҙгә помогать дол­жна, да! Нисегерәк рәхәт йәшәрҙәр ине! Улар хихай ҙа михай-хай, ә бала страдать ит­һен! Быға мин түҙеп тора алмайым! Хәҙер үк директоры­ғыҙға инәм!...

Мәрйәм Хәлитовна, аптырау­ҙан, баш һелкеп торҙо ла:
– Тәрбиәне былай аңлаһаҡ, балағыҙ бөтөнләй юлдан яҙыуы мөмкин, – тине тыныс, әммә ҡәтғи тауыш менән.
– Из-за вас! – тип ҡысҡырҙы Ләлә ҡалтыранған тауыш ме­нән. – Бала ысынлап та юлдан яҙмаһын өсөн мин һеҙҙең менән көрәшергә тейешмен! Күрерһегеҙ, аңларһығыҙ, кем истинный воспитатель, ә кем – тауыҡ баш!..
Ләлә, уҡытыусылар ишеген шартлатып ябып сыҡты ла: «Нимә һөйләй тауыҡ баш!» – тип һөйләнә-һөйләнә район үҙәге­нең ҙур универмагына табан юл тотто.