Васыятнамә ҡалдырам

– Нимәгә кәрәк ул? Ниңә васыятнамә яҙырға булдың?
– Өләсәйем, әгәр боҙ өҫтөнә баҫһаң, ул ирей ҙә, кеше һыуға төшөп үлә, тип әйтте. Ә үлгән кешенең васыяты була, вәт!
Хәлдең айышы былай.
Тәмле итеп сәй эсә-эсә сөкөрләшеп ултырған өләсәһе менән әхирәтенең «васыятнамә» тигән һүҙен хәтер һандығына бикләп ҡуйған һәм, күрше инәй ҡайтып киткәс, васыятнамәнең нимә икәнен төпсөнөп белешеп алған була ҡыҙ.
Ә унан алдараҡ, яҙғы һыу мәлендә, ауылға ҡунаҡҡа барғанда:
– Өләсәй, боҙ ҡайҙа ағып бара? Аҙаҡ нимә эшләй? – тип ҡыҙыҡһына.
– Ирей ул, балам...
– Ә боҙ өҫтөндә кеше ағып китһәсе?
– Боҙ өҫтөндә ағырға ярамай. Ундай хәлдә кеше батып үлә, – тип аңлата өләсәй ейәнсәренә.
«Йылғала боҙ өҫтөндә конькиҙа шыуырбыҙ, тине атайым. Боҙ иреһә, кеше һыуға төшөп үлә бит. Тимәк, мин дә йылғала боҙҙа йөрөгәндә, уның ҡапыл иреүе бар. Шулай булғас, үләм инде. Ә кеше үлер алдынан васыятнамә яҙа», – тип фекер йөрөтә Миләүшә, өләсәһенән ишеткән ике хәл-ваҡиғаны бергә бәйләп.

Ҡамасауламаһын!
Биш йәшлек Рүзилә ихлас һүрәт төшөрә. Телдәрен сығарып арҡыры тешләп тә ала, ирендәрен ныҡ итеп ҡымтып та ултыра, көйләп тә ебәрә. Ҡыҫҡаһы, мөкиббән киткән үҙ эшенә. Тик бына сәстәре генә бер туҡтауһыҙ күҙенә төшөп ыҙалата. «Юҡ! Был сәстәр һаман ҡамасаулай! Маңлайҙы ҡысытып тик тора!» – ҡыҙсыҡ күп уйлап тормай, сәстәрен төбөнән ҡырҡып ташлай.
Өйгә ҡайтып ингән әсәһе, хәлдең айышына төшөнгәс, сараһыҙҙан һыны ҡатып, күҙҙәренән йәштәре сыҡҡансы көлә. Бер аҙнанан Рүзиләнең тыуған көнөнә килгән ҡунаҡтарҙың да, был күренеште күреп, ауыҙҙары ҡолаҡтарына етә. Баланың үҙ ҡылығына яуап бирмәүе ошонда күренә лә инде.

Өй яна, тип уйланым
Элек ауылда балалар баҡсаһы булманы. Атай-әсәйебеҙ, таңдан тороп, мейескә ут яғып өйҙө йылытып, малды ҡарап, күрше ауылға эшкә китә. Ә олораҡ апай-ағайҙарыбыҙ, ҡуҙы һүнгән мейестең башын ябып, ишекте йоҙаҡлап, түбән класта уҡыған туғандарының сумкаһын тотоп, мәктәпкә юлланыр, ә кеселәр өйҙә йоҡлап ҡалыр ине. Төшкә сиратлап ҡайтып инәләр. Өлкәнерәктәр барыһына сәй ҡайнатып эсерә лә тиҙ генә хужалыҡ эштәренә тотона: мейескә ут яға, малға һыу эсерә, һарайҙы таҙарта, ишек алдындағы башҡа эштәр менән була. Мәктәпкә төрлө түңәрәктәргә йөрөргә, дәрестән тыш эштәрҙә ҡатнашырға ла өлгөрөргә кәрәк уларға. Был – көндәлек тормошобоҙ.
Бер көн яҙ (май айы булғандыр) мин, башланғыс кластар уҡыусыһы, өйгә ҡайттым. Ишекте асып инһәм, өйҙә ҡалған ҡустым менән һеңлем юҡ. Тәҙрә асыҡ, уйынсыҡтар, аяҡ кейемдәре баҡсаға һибелгән. Күпмелер ваҡыттан әсәйем ҡайтты, бәләкәстәрҙе ул эҙләй башланы. Күршеләр ҙә күрмәгән... Аптыранған әсәйем мунсаға барып инһә, юғалған һеңлем уны: «Нимә? Өй янып бөткәнме?» – тигән һорау менән ҡаршы алған.
Баҡһаң, һеңлем бығаса электр утын һанаған иҫәпләгескә иғтибар итмәгән булған. Ә шул көндө беренсе тапҡыр иҫәпләгестең әйләнеп торған тәгәрмәсен күреп ҡалған. Ул әйләнһә, янғын була икән, тип уйлаған. Тышҡа форточканан сыҡҡан. Нисек ҡоламаған?.. Асмалы тәҙрәне, балалар тышҡа сыҡмаһын өсөн, тышҡы яҡтан таяҡ ҡыҫтырып бикләй торғайнылар. Шул таяҡ терәүҙе ҡолатып, тәҙрә аша өйгә кире инеп, уйынсыҡтарҙы, аяҡ кейемдәрен тышҡа ташлаған, ҡустыбыҙҙы тәҙрә төбөнә ултыртып, тыштан күтәреп алған да һыу күп булған ергә – мунсаға ҡасҡан.
Уттан, шырпынан, розеткаларҙан ныҡ ҡурҡыта ине шул әсәйем. «Өй янып китеп, һеҙ үлһәгеҙ, мин Фәлән апайығыҙ һымаҡ (йорто янғас, ауырып инвалид булып ҡалғайны) сиргә һабышырмын, үлеп ҡуйырмын», – тип көн һайын иҫкәртеп кенә торҙо. Әсәйҙе юғалтыуҙан ныҡ ҡурҡа инек шул. Ә үҙебеҙҙең янып ҡуйыуыбыҙҙан түгел...

Гөлсибәр Шәкирова.