Исем ҡушыу

Аҙыҡ-түлекле өҫтәл артында, әскелтем-сөскөлтөм шыйыҡса­лар йотҡолап, кәйеф-сафа ҡороп кем ултырырға теләмәй. Шуға ла бүләк-күстәнәс­тә­­рен ҡыҫты­рып йүгереп килеп етте­ләр ҙә, өҫтәл әҙерләп тә ҡуйҙылар. Ултырып эс-бауыр­ҙарын еүешлә­тер­гә өлгө­рөр-өлгөр­мәҫтән, телдәре, майлан­ған йоҙаҡ тиерһең, «келт» итеп асылды ла китте.
…Бына бер саҡ мәсьәлә малай­ға исем табыуға ла килеп етте. Уларҙың ниндәйе генә әйтелмә­не. Малайын тапҡас, исемен генә табырҙар, быны­һы хужаларҙың эше, тик ул мотлаҡ мо­солман­дыҡы булырға тейеш, ти­гән фекергә килеп, һүҙ икенсегә күс­те тигәндә генә, бығаса өндәшмә­йерәк ултырған Гәрәй:
– Туҡтағыҙ әле, әфәнделәр, ашыҡ­мағыҙ, мәсьәлә бик етди, – тине. – Беҙ бында ла ярҙам итергә тейеш.
– Беҙгә оҡшағандарын әйттек бит инде, нисек ярҙам итәһең, хужалар оҡшатмағас, – тип, Хөрмәт ҡаршы то­роп ҡарағайны, Гәрәй ныҡ торҙо.
– Оҡ-ша-тыр-ҙар, – тине ул һуҙып, – улар оҡшатмаһа, беҙҙең хужа оҡ­шатыр.
– Причём бында хужа?! – тигән аптырауға ла Гәрәйҙең яуабы әҙер ине:
– Притом, – тине ул, ауыҙын­дағы аҙығын шартлатып сәйнәй-сәйнәй, – уның исемен ҡушырға кәрәк!
– Ярлыҡап, типме?! – Был ғәжәп­ләнеү бер нисә кешенең ауыҙынан бер юлы сыҡты. Улар араһында ма­лайҙың атаһы Сәйеттең тауышы ла бар ине. Әсә кеше Гәрәйгә, ауыҙын асып, күҙҙәрен текләне. Ә ул дауам итте:
– Исеме Ярлыҡап булһа ла, белә­һегеҙ, ул үҙе лә, хужалығы ла бай. Баш ҡаланың иң билдәле коммерсанты. Беҙ уның ҡолдары ғына…
– Ҡулға аҡса төшкәс, әллә кемдәр булмағайыҡ…
– Мешать итмәгеҙ, әйтеп бө­тәйем. Ярлыҡап Шаһисолта­нович үҙен ныҡ ярата, маҡтаһаң, дан­лаһаң, үлә лә китә. Уның хөрмә­тенә ҡуштыҡ ти­һәк…
– Дөрөҫ әйтә Гәрәй, – тип сәрел­дәне ҡатын-ҡыҙҙарҙан бер тауыш.
– Ысынлап та. Шәп идея бит был! – тип хупланы Хөрмәт.
Уның һайын Гәрәй фекерен дәлил­ләне:
– Минең исемем бәләкәй саҡта Ба­тыргәрәй булған. Баш бухгалтер булып эшләгән атайым был исемде колхоз рәйесе хөр­мәтенә ҡуштырған. Батыр­гәрәй ағайға атайым был хаҡта әйткәс, ул уға әллә күпме иген, ит, яңы йорт һа­лырға буралыҡ ағас, таҡталар бир­гән… Батыргәрәй булып ауылда ғына йөрөнөм дә, ҡалаға килгәс «батыр»ын алдым да ырғыт­тым. Паспортта ла үҙ­гәрттерҙем. Бер ҙә ҡурҡаҡҡа әүерелмә­нем…
Бөтәһе лә Гәрәйҙе хуплап шаулашты.
– Ну баш, ну идея! – тине лә кемдер, баш өҫтөнә рюмкаһын күтәрҙе. – Әйҙә, шуның өсөн түңкәрәйек!
Сәйет менән Сәүиә лә, хуплау­ҙарын аңлатып, йылмайышып ҡуйҙы­лар.
Оҙаҡламай, уңайлы мәлен тап килтереп, Сәйет хужа янына барып инде. Ул ниндәйҙер ҡағыҙ­ҙар менән мәш ки­леп ултыра ине.
– Йә, хәлдәр нисек? – тип һораны ул. Сәйет, йөҙөнә ҡыуа­ныс билдә­лә­ре сығарып:
– Малай тыуҙы, малай, Яр­лыҡап Ша­һисолтанович! – тине.
Хужа, күрешергә ҡулын һуҙып ҡот­ла­ны ла, Сәйеткә күтәрелеп ҡараны:
– Һәйбәт, һәйбәт. Исем ҡушты­ғыҙмы әле?
– Ҡуштыҡ, Ярлыҡап Шаһисол­тано­вич!
– Кем тинегеҙ инде?
– Һеҙҙең исемде ҡуштыҡ, Ярлыҡап Ша­һи…
– Минекен?!
– Эйе, һеҙҙекен, һеҙҙең хөр­мәткә…
– Бәй, бәй… – Хужа бер аҙға ап­ты­ра­быраҡ торҙо ла яңынан телгә килде. – Ярай, рәхмәт, насар исем түгел ул. Эш исемдә генәме ни, бала һәйбәт, аҡыл­лы булып үҫһен.
– Тик бала, Ярлыҡап Шаһисол­та­нович, яңы проблемалар ҙа тыуҙыра бит әле. Матди яҡтан бер аҙ ярҙамһыҙ бик ауыр була­саҡ…
– Аңлайым, аңлайым, ярҙам итерҙәр, унлыҡ ҡына предприя­тиеның хәле булыр. Тик быны икенсе хужа менән хәл итәһегеҙ инде. Һеҙгә иртәгә үк икенсе хужа киләсәк…
– Ә һеҙ?..
– Әлегә билдәһеҙ… Муйыны булһа, ҡамыты табылыр…
Был көндө Сәйет, ныҡ ҡына тө­шө­рөп, һуң ғына ҡайтты. Ҡатынына ба­ры­һын да һөйләп бирҙе. Икәүләп оҙаҡ ҡына тарт­ҡылаша торғас, хужаны көтөр­гә, малайға уның исемен ҡушыр­ға булдылар…