+15 °С
Ямғыр
75 лет Победы
Бөтә яңылыҡтар
Сәсмә әҫәрҙәр
3 Сентябрь , 20:00

Заһиҙәкәй

- Ишеттеңме, әй, яңылыҡ? Хәмиттең йәш кәләше Римдең анау армиянан ҡайтҡан малайына эйәреп сығып киткән, тей бит.- Яҙа-йоҙа ишетеп ҡағайным шунда. Әле генә бына, магазинда һөйҙәп торалар ине. Һуң, Таһир вахтала әштәй түгеме? Ҡай арала Хәмит бисәһе менән танышып өлгөрҙө икән?!

Заһиҙәкәй
Заһиҙәкәй

- Юҡҡа аптырайың, әхирәт. Хәҙер йәштәр генә түгел, ҡарттары ла махом таныша, махом өйҙәнешә. Аңғармай ҙа ҡалаң, айырылышып таштайҙар, икенселәр менән йәшәй баштайҙар. Былар, бәлки алдан йөрөгән буғандарҙыр, кем белә.
- Һөйҙәмә лә инде. Тик Хәмит тиктем Хәмиттең дә танауына сирткәс, имен генә бөтмәҫ инде был хәлдең аҙағы...
* * *
Һәр ир-егеткә хас таныш тормош һуҡмағы: мәктәпте тамамлау, унан хәрби хеҙмәт... Таһир ҙа был һуҡмаҡтан “һә” тигәнсе үтеп, ары уҡыу тураһында уйлап та тормай, ситкә эшкә сығып китте. Яратҡан, хеҙмәттән ҡайтыуын көтөп торған ҡыҙы ла булманы. Әле яратып та, яратылып та, мөхәббәт тойғоһон кисереп тә өлгөрмәгән егеттең башында сит ерҙә үҙаллы тормош башлау ине. Ата-әсәһе әле йәш, инде ҡул араһына кергән ҡустыһы бар. Күршелә генә апайы йәшәй. Ауылда күңелеңә ятырлыҡ эше лә юҡ.
Шыршыяр ауылында ике-өс ағас быстырыу цехы, һауын һыйырҙар фермаһы, ҡымыҙ бейәләре тотҡан урындағы яңы башҡорт байы Хәмит:
- Әйҙә, ҡустым, үҙемә! Йәнең теләгән эште запрыста табып бирәм! Техникаға теләһәң – ана, өр-яңы Камазым тора, тракторҙар ҙа бар. Хыт пиларамға сыҡ. Уйҙа! – Тип үҙенә саҡырып та маташҡайны, Таһир урамда саҡта, уның янына ялтырап торған ҡара джипта саң туҙҙырып килеп туҡтап.
- Әллә инде, ағай! Икенсерәк пландар бар ине. Атайым менән дә һөйләшергә кәрәк. Ҡапыл ғына әйтә алмайым.
- Нимә атайың?! Үҙең хәл итә алмайыңмы – ҡартайып бөткәнең, тигән бул. Ярай, берәй нәмә уйҙаһаң – мине табырың. Ҡурҡып, оялып торма! – Хәмит машинаһын ҡабыҙҙы. Таһир шул ваҡыт уның янында моңайып ҡына ултырған йәш ҡыҙҙы шәйләне: “Хәмит ағайҙың кеме икән? Берәй туғанымы, әллә эшсеһеме?”
- Инәһе бума эшкә шул Хәмит байға! – тине атайы ҡырҡа, - эшселәрен алдай, түләмәй. Ауылдыҡылар хәҙер уға эштәмәйҙәр ҙә. Тамаҡ ялғар өсөн генә йөрөүселәр бар шунда. Ҡырҙан килеп ялланыусылар ҙа аҙна һайын тигәндәй алмашынып тора. Йәш ҡыҙҙар менән дә типтерергә ярата – аҡсаһы шуға китәлер. Яңыраҡ ҡатынын айырып, балдыҙы менән йәшәй баштаны...
“Бына кем ултырған машинала моңайып. Балдыҙы! Хәтәр кеше икән был Хәмит “бай”! Кәсебе лә бара, башҡаһына ла өлгөрә.
Таһир ике аҙна тирәһе ауылда ял итте лә, ҡалаға эш эҙләргә юлланды. Өйҙә атаһына ярҙамға ҡустыһы бар, йорт-ҡура төҙөкләндерергә түгел, бөтә нәмә ипле, үҙ урынында. Ямғыр ваҡытында ҡыйыҡ-фәләндән бер тамсы ла һыу үтмәҫ, серегән, һынған ҡойма күрмәҫһең. Ҡыҫҡаһы, Таһирҙы ауылда тоторҙай төплө генә бер сәбәп тә юҡ ине.
Муйын булһа, ҡамыт табыла бит ул. Бер агентлыҡ аша Мәскәү өлкәһенә, вахта ысулы менән, шофер булып төҙөлөшкә эшкә урынлашты. Хәрби хеҙмәттән көсө ташып, эшкә зарығып ҡайтҡан егеткә тәүге өс ай вахтаһы өс тәүлектәй, һиҙелмәй үтеп тә китте. Бына әле ул ялға ҡайтып килә. Автовокзалда ауылдары аша үтеүсе автобусҡа өлгөрмәгәс, ҡала ситенә сығып, юлыңғай машина туҡтатырға хәл итте Таһир.
Сентябрь айы ғына булһа ла, һыуыҡ, ямғыр һибәләй. Юл ситендә ышыҡланырҙай урын тапмағас, егеттең өҫтө лыҡа һыуланды.
Ул ауылдары яғына үткән машиналарға ҡул күтәреп ҡараны. Тегеләре, әйтерһең дә ямғырҙа еүешләнгән Таһирҙан сирҡана, тиҙлектәрен дә кәметмәй, өҫтәүенә, уға күләүектәрҙән һыу сәсрәтеп бер-бер артлы уҙа торҙо.
Бик шәп тиҙлектә килгән ҡара төҫтәге джип та тәүҙә уҙып киткәйне. Шунан, ҡапыл туҡтап, артҡа бирҙе. Машинаның тәҙрәләре үтә күренмәгәс, Таһир алғымы, артҡымы ишекте асырға белмәй ҡаушап торғанда, руль артында ултырған йәш кенә ҡыҙ, быялаһын төшөрөп:
- Ултырығыҙ, Таһир! Ярай әле, үҙегеҙҙе танып ҡалдым. Сумкағыҙҙы артҡа ҡуйығыҙ, - тип өндәште уға йылы ҡарашын ташлап. Мөләйем ҡыҙ Хәмиттең балдыҙын ине.
- Һаумыһығыҙ! Рәхмәт инде ҡотҡарыусыма! Юғиһә, ямғыр ҙа туҡтамай, машиналар ҙа. Креслоларығыҙ йәл түгелме? Өҫтөм һыу, бысраҡ та.
- Түгел-түгел! Һаумыһығыҙ! Тиренән бит ул креслолар – һөртәһең дә алаһың, - тине ҡыҙ, көҙгөнән артҡы күренеште күҙәтеп, ҡуҙғалып киткәс, - ҡырҙа эшләй тип ишеткәйнем. Әле ялғамы?
- Эйе, ял итергә. Кем минең турала һөйләй һуң, Хәмит ағаймы әллә?
- Юҡ, ул түгел. Рәмилә апайығыҙ әйткәйне.
Таһирҙың күңеле елкенеп: “Был Хәмиттең балдыҙы ни эшләп минең менән ҡыҙыҡһынды икән?” – тип уйланы. Шунан һүҙ бүленмәһен тип:
- Ошондай көндә бер үҙегеҙ генә. Хәмит ағай ҡайҙа?
- Хәмит ағайығыҙҙың, - тине ҡыҙ “ағайығыҙҙың” һүҙенә баҫым яһап, - ҡалала йомошо бар. Иртә менән барып алырға кәрәк.
Әҙгә генә тынлыҡ урынлашты. “Рәмилә апайымдан минең турала үҙе һораштымы икән?! Бәлки Хәмит ағай ҡушыуы буйынса эшкә саҡырырға барғандыр. Уныһының төндә, ҡалала ниндәй йомошо килеп тыуҙы икән? Иртәнсәккә ҡәҙәр. Сәйер! Ә ҡыҙ машинаны шәп йөрөтә! Исемен дә белмәйем бит әле, нисек һорарға?” – Хәмиттең уйын уҡығандай, ҡыҙ үҙе ярҙамға килде:
- Мин Заһиҙә булам.
- Ниндәй матур исем! Ишеткәнем дә юҡ ине бындай исемде, - Таһир креслола яйлап урынлашҡан булып, һиҙҙермәй генә ҡыҙға ҡараны.
Иҫ китмәле гүзәл ине Заһиҙә! Уның барлыҡ нәфислеге, матур һыны, иркен джип салоны эсендә ҡабырғанан ҡарағанда бигерәк тә яҡшы күренә ине...
Таһир ҡараштарын ҡыҙҙың түштәренән саҡ алып өлгөрҙө, Заһиҙә:
- Ситтә эшләп йөрөүе ҡыйын түгелме? Эш хаҡын нисек, ваҡытында түләйҙәрме? – тип һораштыра башланы.
- Еңел түгел дә, өйрәнелде инде. Ун икешәр сәғәт эшләйбеҙ. Ял көндәрендә лә ҡайһы берҙә саҡыралар. Эшләһәң – түләйҙәр. Алдашмайҙар былай.
Заһиҙә Таһирҙың тел төбөн аңлағандай, уға әйләнеп ҡарап ҡуйҙы. Тик бер һүҙ ҙә өндәшмәне.
- Ә Хәмит ағайҙың эштәре нисек бара? Ул хәтәр, төндәрен дә тик ултырмай икән. Көндөҙ ауылдағы мәшәҡәттәренән бушай алмайҙыр инде.
- Эйе, тик ултырмай, - ҡыҙ газға нығыраҡ баҫты. Машина күләүектәрҙәге бысраҡ ямғыр һыуын йән-яҡҡа сәсрәтеп, тиҙлеген арттырҙы. Таһир, Заһиҙәнең Хәмит тураһында һөйләргә теләмәүен аңлап, шымып ҡалды. Көҙгө ямғырға иҙелеп бөткән ауыл урамдарын уҙғанда, машинаһы тегеләй-былай кәйелһә лә, рулен кәрәкле йүнәлешкә бик оҫта борғолап, Таһирҙы өйөнә тиклем үк илтеп ҡуйҙы.
- Нимә, улым, хәҙер Мәскәүҙәрҙә эштәгәс, Хәмит үҙе ҡаршы барып алдымы һине? – тип шаяртты Таһирҙың атаһы Рим, уның менән күрешеп.
- Юҡ, Заһиҙә ине. Автобусҡа һуңлағас, юлға сыҡҡайным – ул осраны. Хәмит ағайҙы ҡалаға илтеп ҡуйған, эш буйынса.
- Бик эштекте әҙәм булып сыҡты был Хәмит! Көнөн-төнөн бушамай. Бала сағында, ҡапҡа аҫтынан инеп, йомортҡа урҙап йөрөгән ыштанһыҙ Хәмит тимәҫең. Бер тапҡыр, хатта, беҙ бесәндән ҡайтһаҡ, урҙашырға ингән дә, кәртә эсендә йоҡтап ята ине. Уҡыуы ла шәптән буманы. Мәктәпкә кеше ике ҡулын ике кеҫәһенә тығып йөрөймө?! Ҡуйында - таушалып бөткән бер дәфтәр, уныһын да онотоп ҡалдырмаһа әгәр. Зато хәҙер - тирә-йүндә беренсе алигарх.
- Башы эштәгәс, була инде, - Таһирҙың әсәһе Ғәлиә лә һүҙгә ҡушылды.
- Нимә, беҙҙең баш эштәмәйме?! Урҙашырға баш кәрәкмәй ул! Әҙ буһа ла оялырға, Хоҙайҙан ҡурҡа белергә кәрәк! Шашты был Хәмит, ну шашты. Боронғо байҙарҙан да арттыра. Ярай, мин мунсаны тоҡандырып инәйем.
- Заһиҙәһе йәл бит әле. Тәүҙә, уның менән сыуалып, Нәсимә киленде айырылып ҡайтырға мәжбүр итте. Ә хәҙер, күрәләтә, быныһының өҫтөнән йөрөй, - тип һөйләнде әсәһе, өҫтәлгә аш ҡуйып, - бахыр ҡыҙ! Ҡолдар ҙа шул тиклем мәсхәрәләнеп йәшәмәйҙер.
- Ҡолдар хәҙер джиптарҙа ғына йөрөйҙәрме, әсәй?
- Йөрөү менәнме ни машинала. Ул бит Хәмитте йөрөтә. Төнгө клубтарғамы шунда, икенсе ҡатындарғамы, тигәндәй... Заһиҙәне нисек йәберһеткәнен бөтә Шыршыяр халҡы белә.
- Заһиҙә йәберһетелгәнгә оҡшамаған кеүек былай. Ә ниңә унан китмәй һуң, әсәй? Ебәрмәһә - ҡасырға була. Бикләп ҡуймағандар ҙаһа уны.
- Ҡасып ҡайҙа барһын?! Документтарын Хәмит сейфында ғына тота тей.
- Хәтәр икән бында хәлдәр – икенсе Санта Барбара! Мин сериалдарҙа ғына шулай булалыр тиһәм, Шыршыярҙың үҙендә ысын кино төшөрөрлөк, - Таһир сумкаһынан әйберҙәрен сығарҙы, күстәнәстәрен өҫтәлгә ҡуйҙы.
- Өҫтөңдө алмаштырып ал, улым! Тамаҡҡа ашап, ул-был иткәнсе мунса ла өлгөрөр.
Киске аштан һуң оҙаҡ ҡына һөйләшеп ултырҙылар. Рәмилә апайы инеп сыҡты. Мунсанан һуң, йоҡларға ла ваҡыт еткәйне. Тик, оҙон юлдан арып килеүенә ҡарамаҫтан, Таһирҙың күҙҙәренә йоҡо килмәне. Егеттең бар уйын Заһиҙә биләп алғайны. Ысынлап та, йәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, бик әсе, ҡатмарлы тормош юлы үтергә өлгөргән икән ул. Бәләкәйҙән балалар йортонда тәрбиәләнгән. Һуңынан һатыусы һөнәрен үҙләштергәс, ҡалала эшләгән. Туған тейеш Нәсимә апайына ҡунаҡҡа килеп йөрөй башлаған. Шул саҡта күҙ һалған да инде Хәмит һомғол буйлы, сибәр ҡыҙға. “Нәсимә киленде ыҙалатты ғына инде ул Хәмит. Хатта уның күҙ алдында, тартынмайынса, Заһиҙәгә бәйләнер буған!” – тип аптырап һөйләне Таһирға әсәһе.
- Ҡайҙан барыһын да беләһегеҙ ул? – тигән һорауына:
- Рәмилә апайың менән әхирәттәр бит улар, барлыҡ эс серен уға бушата. Ә апайыңдың минән йәшерер ғәҙәте юҡ. Мин кешегә һөйҙәп йөрөмәйем, бар белгәнем, ишеткәнем ошо өй эсендә ҡала, - тип яуапланы әсәһе.
Таһир тегеләй ҙә әйләнеп ятып ҡараны, былай ҙа... Нисек кенә итһә лә, күҙ алдында Заһиҙәнең һыны баҫып тик торҙо. Әҙ генә лә йоҡоһо килмәне. Ул, үҙенең күңелендә электән йәшеренеп боҫҡан бер бушлыҡты асты. Шул бушлыҡ эсендә Заһиҙәнең генә етмәүен аңланы Таһир. Ул үҙе лә һиҙмәҫтән ҡыҙҙы юҡһына башланы, күргеһе килде. Нисек итеп уны иртәгә осратырға, хистәрен уға еткерергә?! Әллә, бик тиҙ буламы ул турала һүҙ башлау? Хәмит тигән бер әҙәм дә бар бит әле арала.
* * *
Заһиҙә машинаһын гаражға ҡуйҙы ла, өйгә инде. Ошо яландай өй эсендә үҙенә урын тапманы ул. Аҫҡы ҡаттағы бүлмәләрҙең утын тоҡандырып сыҡты ла, ҡулына пульт алып, ярты стенаны тиерлек ҡаплап торған ҙур телевизорҙы ҡабыҙҙы. Иркен, киң диванға ултырып экранға текәлһә лә, күҙҙәре бер нәмә күрмәне, ҡолаҡтары ишетмәне. Ҡарашы уның ҡайҙалыр йыраҡҡа, телевизор, стена аша төпһөҙ билдәһеҙлеккә төбәлде.
Төпһөҙ билдәһеҙлек... Әсәһе кем уның? Атаһы? Ҡайҙа улар, иҫәндәрме? Бер кем белмәй. Өс туған тейеш Нәсимә апайы уны үҙе эҙләп тапҡайны. Тик үҙ башына ғына. Хәйер, Заһиҙәнең ни ғәйебе бар бында?! Ул, Нәсимә апаһының теш ҡыҫып, барыһына түҙеп йәшәүенең сигенә етергә сәбәпсе генә булды.
Ҡыҙ, атаһын да әсәһен дә хәтерләмәй. Иҫ белгәндән, уның янында гел генә бик күп балалар булды. Балалар һәм арҡа һөйәктәрен өшөтөрлөк, боҙ ҡарашлы апайҙар. Үҫә төшкәс, Заһиҙәнең аңында, тормош бөтә ерҙә лә шулай һалҡынлыҡтан торамы икән тигән һорау барлыҡҡа килде. “Әсәйҙәр үҙ балаларына, моғайын да, ҡаты күңелле, ҡырыҫ түгелдәрҙер?!” - тип уйлай торғайны ул. Әсәһен әле лә, бер нисек итеп тә күҙ алдына килтерә алмай. Нәсимә апаһы ла уның ата-әсәһен йүнләп иҫләмәй, һирәк күрешкәндәр. Хәмиткә кейәүгә сыҡҡас, бөтөнләй аралашмағандар. Әйтеүенсә, улар эске менән мауыҡҡандар икән. Заһиҙәне балалар йортона ла шуға күрә тапшырғандарҙыр. Кем белә, әлеге ваҡытта бәлки, был донъяла юҡтарҙыр ҙа.
Заһиҙә эшләгән шәхси магазинда, ревизиянан һуң, бик күп аҡса етмәүе асыҡланды. Уға, иң йәш һатыусыға, иптәштәре барлыҡ бурысты япһарҙылар ҙа ҡуйҙылар. Ҡайҙан шул тиклем аҡса табырға? “Түләмәһәң, ярты йыл буш эшләтәм!” – Тип янаны магазин хужаһы. Ә нисек йәшәргә?
Бына ошо ҡатмарлы мәлдә, әллә бәхетенә күрә, әллә киреһенсә, Нәсимә апайы уны эҙләп тапҡайны ла. Хәлде Хәмиткә һөйләп биргәс, тегенеһе нимәгәлер шатланып, кеҫәһенән аҡса сығарҙы:
- Балдыҙыма йәл түгел. Был ғына етәме һуң? Етмәһә - тағы һорарың, – тип, ҡыҙға күҙҙәрен уйнатып, кәрәкле сумманы һананы ла бирҙе.
“Ниңә генә алдым икән шуның аҡсаһын?! Икенсе берәй әмәле табылыр ине,” - тип Заһиҙә әле булһа үкенде.
Шул арҡала йәш ҡыҙҙың рухын ҡомһоҙ ҙа, хәйләкәр ҙә ҡарашлы көслө Хәмит тиҙ һындырҙы. Исем өсөн үҙенә бухгалтер итеп эшкә алған булып, документтарын сейфына бикләп ҡуйҙы. Ҡыҙ шулай, ирекһеҙҙең көнө, килеп ҡапты уның бысраҡ тырнаҡтарына.
Заһиҙәнең тамағына бер нәмә барманы. Шулай ҙа урынынан тороп, газ плитәһенә яй ғына утҡа сәйнүк ултыртты.
Ул ҙур бүлмәлә япа-яңғыҙы ине. Бүлмәлә генә түгел – тормошта ла! Бәләкәйҙән яңғыҙ, үҫеп еткәс тә яңғыҙ. Кемгә һөйләргә эсеңдә йыйылған аһ-зарҙы, кемгә сисергә? Барыһын да бер Рәмиләгә генә һөйләп бөтөрөрлөк түгел шул. Уның менән йыш аралашырға мөмкинселек тә юҡ. Заһиҙә Рәмиләне тәү ҡат күреп, танышҡан көндәрен иҫенә төшөрҙө. Бөгөнгөләй, Хәмитте ҡалала ҡалдырып, машинала ҡайтып килә. Ҡаланы сыҡҡас, юлда бәләкәй бала етәкләгән йәш ҡатын ҡул күтәрҙе. Һөйләшеп, танышып киттеләр. Һүҙҙән-һүҙ сығып, Рәмилә Таһирҙың апайы икәнлеге асыҡланғас, тартынып ҡына уның тураһында һорашты. Ҡайтып еткәнсе күңеле әҙерәк уй-хәсрәттәрҙән бушап ҡалды. Рәмилә Заһиҙә менән Хәмит араһындағы мөнәсәбәтте аңлағас, кәңәш тә биргәйне:
- Кит һин унан, ебәрмәһә - ҡас! Ярҙам да итермен, - тип. Ҡайҙа китәһең дә нисек ҡасаһың?! Хәмиттән ҡотолоуҙың бер юлы бар ҙа ул... Тик бала сағы, мәктәп йылдары балалар йортонда уҙған, уның ҡырыҫ тәрбиәһен алған, ҡыйынлыҡтарға ҡаршы торорға өйрәнгән Заһиҙә бер ҡасан да үҙ-үҙенә ҡул һалмаясаҡ. Был көн кеүек асыҡ! Ул түҙҙе, теш ҡыҫып түҙҙе һәм көн дә ниҙер көттө. Бына бөгөн тормошом үҙгәрәсәк, бына бөгөн миңә бәхет йылмаясаҡ, бына бөгөн...
Көндәр уҙа торҙо, ә тормошо тик ҡатмарланды ғына. Хәмит Заһиҙәне һанға һуҡмаһа ла, үҙе уны матур шаҡы-шоҡоға, ҡиммәтле әйберҙәргә күмде. Таныҡлыҡ һатып алып, машина йөрөтөргә өйрәтте. Әлбиттә, Хәмит быларҙы барыһын да үҙенә кәрәклектән эшләне. Сөнки күңел асҡан, эскән саҡтарында руль артына уны ултырта. Ә машина йөрөтөүе Заһиҙәгә берҙән-бер шатлыҡ, ҡыуанысҡа әүрелде. Ул Хәмитте ҙур теләк менән, ҡайҙа теләй – шунда, ҡалдырып ҡайтыр булды. Өйҙә яңғыҙына еңелерәк, илап алһа ла, уйҙарға бирелеп, хисләнеп ултырһа ла, ҡамасаулаған кеше юҡ.
Хәмит үҙе ситкә йөрөһә лә, Заһиҙә алдында икенсе ҡатындар менән күҙ-ҡаш һикертеп шаяртып һөйләшһә лә, йәш ҡатынын башҡаларҙан бик ныҡ көнләне. Юҡ-барға көйөп, ҡыҙғаныуынан екереп ебәрһә, Хәмиттең йөҙө көп-көрән төҫкә инә. Заһиҙә уны был ваҡыт ажғыр, ер тырнап үкереп һөжүмгә әҙерләнгән үгеҙгә оҡшата.
- Нисек инде, үҙе икенселәр менән сыуала, күңел аса, ә һиңә берәй ир заты баш бороп ҡарарға ла өлгөрмәй, көнләшеүенән шартлар хәлгә етә? Аллам һаҡлаһын, әгәр берәйһенә яңылыш ҡына күҙ һалһаң, йәки һөйләшһәң, үлтерә һуҡмаҫ тимә, - тип аптырағайны Рәмилә.
- Мин бит уның тотоноу әйбере генә, Рәмилә апай! Үҙенең шәхси әйберен ҡыҙғанған кеүек, минең менән дә шулай ҡылана.
Теге ваҡыт урамда, Хәмит Таһирҙы үҙенә эшкә саҡырып өгөтләгәндә, Заһиҙә менән егеттең ҡараштары бер аҙға ғына осрашты. Таһирҙың күҙҙәрендә яғымлылыҡ, эскерһеҙлек сағыла ине. Хәмиттең үҙе кеүек үк бик эшлекле ҡыланған, баштарында тик аҡса ла байлыҡ ҡына булған дуҫтарын һәм эскесе эшселәрен күреп туйғанға күрә, Таһир уға бик ҡәҙерле кешеһеләй тойолдо.
- Алырым эшкә, амай ней. Көтөп торһон ана! Нимә уға күҙҙәреңде майландырып ҡарап утыраң? Оҡшап ҡалдымы әллә? – Хәмит Заһиҙәгә екерҙе.
- Ҡараһам, күҙҙәрем төшөп ҡалмағандыр әле...
- Төшөрөрөм мин һиңә күҙҙәреңде! Ҡара уны - теле сыға баштаған. Шым ғына утыр! - Хәмит йәне көйөп машинаһын өйө яғына ҡыуҙы.
Әгәр шунда Хәмит үҙе Таһир тураһында һүҙ сығармаһа, Заһиҙә уға артыҡ иғтибар ҙа бирмәҫ һәм яйлап онотор ҙа ине. Ә хәҙер уның күңел түрен, болот араһынан күренгән наҙлы ҡояш нуры кеүек, Таһир биләп алды. Ярай әле бөгөн яңғыҙы булды. Хәмит менән туҡтамаҫтар ҙа ине.
Ни эшләй икән әле Таһир? Юлдан арып ҡайтып, рәхәтләнеп йоҡлайҙыр инде. Минең турала уйлап та бирмәйҙер. Йәш егет ирле ҡатын тураһында нимә тип уйлаһын?! Кәрәгең бар.
Заһиҙәгә тағы ла моңһоуыраҡ булып китте. Ул телевизорҙы һүндерҙе лә, урынынан торҙо. Бүлмәлә арлы-бирле йөрөнө. Ҙур көҙгө алдына барып баҫты:
- Нимә танауыңды төшөрҙөң, Заһиҙәкәй, ни әйтерһең?! Нисек ары йәшәргә уйлайһың? Хәйер, һинең ни уйлауың кемгә хәжәт. Ә шулай ҙа, әйҙә икәү, Заһиҙәкәй, берәй нәмә хәл итәйек. Ярамай, былай йәшәргә, ярамай! – ул көҙгөләге сағылышы менән һөйләште. 

Хәмит Заһиҙәне ҡайтарып ебәрҙе лә, кафе-барға инде. “Ниндәй ҡатын был Заһиҙә? Ирен күңел асырға, ҙур теләк менән, үҙе алып килә. Ҡыҙыҡһынып, берәй нәмә һорашмай ҙа, исмаһам. Холҡо ҡатыраҡ булһа, бәлки, мин йомшағыраҡ та ҡыланыр инем. Һорашырға, йәки ҡаршы һүҙ әйтергә, ҡурҡалыр ҙа инде. Ҡурҡһын! Иренән, хужаһынан ҡурҡҡан эт кеүек ҡурҡырға тейеш. Кем уны кеше итте? Кем бурыстарын түләне? Законныймы, законый түгелме, насармы-яҡшымы - мин ире әле. Кемдең бисәһе шундай текә машиналарҙа йөрөй?! Ҡалаларҙа юҡ ундайҙар! Шымып ҡына, барыһына риза булып йәшәй бирһен, юғиһә, уның йылы урынына “һә” тигәнсе икенселәр табылыр...” – Хәмиттең уйҙарын, ҡаршыһына килгән официант ҡыҙ бүлде:
- Иптәштәрегеҙ ана теге өҫтәл артында, әйҙәгеҙ оҙатып ҡуям! – тип, Хәмиттең алдынан төшөп, матур һынын килешле тирбәлдереп, уны тоноҡ ут яҡтыһы төшкән төпкө залға алып китте. “Ух кәүҙәһе, ух аяҡтары...” – ирендәрен ялаған Хәмит, ҡыҫҡа итәктәрҙән күҙен ала алмай, алпан-толпан баҫып ҡыҙ артынан эйәрҙе. Уның башынан әле генә Заһиҙә тураһында уйлаған буйырыҡ уйҙары, ел таратҡан кеүек юҡҡа сыҡты.
- Саҡ һуңламаның, әй! Ҡайҙа шулай оҙаҡланың? Йәш бисәңдән айырыла алмай ыҙаланыңмы? Тәк, ҡыҙҙар беҙҙе күптәнән көтә, яндарына һинһеҙ генә китергә йыйынғайныҡ инде, - тине ауыҙына ҡапҡан ашамлығын сәйнәй-сәйнәй, өҫтәл артына саҡ һыйып ултырған йыуан ҡорһаҡлы Фәһим исемле адвокат дуҫы.
- Әйҙә ҡапҡылап ал, ҡыҙҙарҙы сыйылдатырға хәлең булмаҫ, әтеү, - быныһы полицияла эшләгән танышы Тәлғәт ине.
- Ниңә шулай ашығыс? Мин мында ял итергә килдем. Ҡыҙҙар бөткәнме ни кафела?! Кәрәк буһа хәҙер табам, - тине Хәмит һәр береһе менән күрешеп.
- Табаң имеш, - Фәһим Хәмитте ирештерҙе, - тик һин тапҡан ҡыҙҙарға беҙ түләргә тейеш. Ә былар – үҙҙәре беҙҙе һыйлаясаҡ, белдеңме?! Адвокат дуҫың һау саҡта күңел асып ҡал, Хәмит әфәнде!
- Ярай, миңә ней барыбер. Түләһәң дә шул уҡ нәмә, түләмәһәң дә... Ә сөтәки, ул ҡыҙҙар күпмешәр түләй инде беҙгә?
- Һин нимә, аҡсаң бөттөмө әллә? Әйтәм бит, улар һыйлай, тип. Һиңә ҡыҙҙарын да тап, түләһендәр ҙә ищеү. Шартлап ҡуйма!
- Беҙ хәҙер проституттар тип аталабыҙмы инде?! – Хәмит көлдө.
- Теләһәң, шулай тип ата үҙеңде, мин ҡаршы түгел. Әйҙәгеҙ, берәрҙе күтәрәйек тә, ҡуҙғалырға ваҡыт! – Фәһим графиндан араҡы һалды.
Ҡыҙмаса булып алған өс ир, кафенан сыҡҡас, таксиға ултырып ҡуҙғалып киттеләр. Хәмит Фәһим менән әллә ҡасандан инде эшнәләш дуҫтар. Күпме кисәләрҙә, күпме тәбиғәт ҡосағында бергә күңел астылар, күпме йәш ҡыҙҙарҙы аҙҙырҙылар... Ә полиция майоры Тәлғәт менән һирәгерәк осрашырға тура килде. Ике-өстө кафела, бер тапҡыр саунала типтергәйнеләр ҡыҙҙар менән.
- Тәк! Һеҙ унда артығын ҡыланмағыҙ, теге ваҡыт кеүек, - тине таксист янында ултырып барыусы Фәһим, ауыр кәүҙәһен саҡ бороп, - ни тиһәң дә улар минең клиенттар, притом бик бай клиенттар, бер пустәк кенә эш буйынса. Бөгөн миңә аванс ҡына түләйҙәр әле. Ә мин һеҙҙең менән бүлешәм, үәт! Адвокат дуҫығыҙҙың йомартлығы инде. Эх, дуҫтар өсөн бер нәмә лә йәл түгел шул, йәл түгел.
Ошо ваҡыт Хәмиттең кеҫә телефоны шылтыраны.
- Кем унда әпәт? – тип һөйләнә-һөйләнә ул телефонын сығарҙы, - эйе, тыңдайым һине, Сәғит. Тағы нимә булды?.. Ә? Ваҡытында ҡайтты ла, әле генә машина менән сығып китте, тейеңме? Ҡаяҡҡа китте, күрҙеңме?.. Күҙәт давай! Мин һиңә нимә өсөн түләйем?! Ярай, үҙем шылтыратырым, пока, - Хәмит ҡыҙарынып, йәне көйөп һүгенде, - вәт, ышан шул бисәгә, әй. Мин ишектән - ул тишектән шылған. Күрһәтәм икән күрмәгәнен, ҡайтҡас.
- Нимә, шымсың шылтыратамы? Покой юҡ һиңә, әй, ҡайҙа ла, – тине барыһын да ишетеп килгән Фәһим, был юлы артына эйләнмәйенсә генә.
- Эйе, шул. Вәт әй, ышан бисәләргә, - Хәмит башҡа ни әйтергә белмәй, һүҙҙәрен ҡабатланы, - күрһәтәм икән күрмәгәнен, ну күрһәтәм...
- Бисә лә бисә. Бисәләр өйҙә генә ултыра, ана минеке кеүек, Хәмит дуҫ. Алмаҫ инең үҙеңә йәштән, нервыларың да теүәл булыр ине, - тине Тәлғәт.
- Нервылар, ысындап та, бөткән шул әй, - Хәмит шымып ҡалды.
Оҙаҡламай улар ҡала ситендәге эшселәр ҡасабаһына килеп етте. Такси, Фәһим әйткән адрес буйынса, ике ҡатлы коттедж янына туҡтаны.
- Һин, дуҫ, мин шылтыратҡас та килерһең. Сәғәт нисәләрҙә икәнен әйтә алмайым, бәлки төндә, ә бәлки таңға. Һөйләштекме? – тине Фәһим аҡса түләгәндә, эшлекле ҡиәфәттә, таксист менән килешеп.
Ирҙәр тимер ҡапҡаны шығырлатып асып, эскә үтте. Тауышҡа, сыр-сыу килеп, йорттан ике ҡыҙ йүгереп сыҡты.
- О, нишләп улай оҙаҡ, Фәһим Сәлимйәнович? Беҙ борсола ла башлағайныҡ. Юҡһығыҙ ҙа юҡһығыҙ... – ҡыҙҙарҙың береһе, хужаһын ҡаршылаған ялағай эт кеүек, Фәһим янында ураланды.
- Нишләп оҙаҡ булһын, Оксанушка?! Бына коллегалар менән совещаниелә тотҡарландыҡ. Бушағас та һеҙҙең янға остоҡ, - тине Фәһим яһалма йылмайып, - ә һеҙ нимә шымып ҡалдығыҙ? Оялып тормағыҙ, ҡыҙҙар күрмәгән кешеләй, - ул юлдаштарына өндәште.
- Бындай аҫыл ҡоштарҙы тәү тапҡыр күреп, телдән яҙҙым, – тине Тәлғәт.
Ә Хәмит, ҡыҙҙарҙы баштан аяҡ тикшереп ҡарап, күҙҙәрен майландырып:
- Фәһим Сәлимйәнович! Ҡайҙа әпкилдең һин беҙҙе? Мин бит хатта уйҙамағайным да, беҙҙең ҡалала ла шундай, аҡҡош кеүек матур ҡыҙҙар барҙыр тип. Ну, беләң дә инде үҙең урынын, - тине күңелле тауыш менән.
- Һа, белмәй шунан! Мин белмәгән нимә бар?! – Фәһим маһайып китте.
- Ә беҙ һеҙҙең ҡаланан түгел дә, - тине Оксананың иптәш ҡыҙы.
- Ҡайҙан һуң, сер бумаһа? – Хәмиткә ҡыҙ оҡшап ҡалды.
- Сер түгел... йыраҡтан, - яуап сәйерерәк яңғыраны.
- Һин следователь түгелһең шикелле, Хәмит, нимә төбәшәһең?! – Фәһим иптәшен иҫкәртеп алды, - ярай, ҡыҙҙар, әйҙәгеҙ үҙемдең дуҫтарым менән таныштырайым: был егет Тәлғәт була, хәҙергесә майор полиции инде. Эшләгән ере мөһим түгелдер. Ә был – Хәмит, ауылда йәшәһә лә, унан да бай кеше юҡ. Үҙебеҙҙең алигарх! Оялсаныраҡ булһалар ҙа шәп егеттәр улар.
- Иптәштәрегеҙ хәтәр, - Оксананың күҙҙәре уйнаны, - ну, минең исемемде ишеттегеҙ, был әхирәтем Лилиә була. Беҙ бергә эшләйбеҙ. Тағы бер әхирәтем Маша нишләптер оҙаҡланы. Әллә ҡасан уҡ бында булырға тейеш ине.
Лилиә тигәне, сәхнәлә сығыш яһауын тамамлаған йырсылай, килешле итеп тубыҡтарын бөгөп, ирҙәргә башын эйҙе.
- Әйҙәгеҙ йортҡа, егеттәр! Ошонда тормаҫбыҙ бит инде, ямғыр ҙа һибәләй, - Оксана ҡунаҡтарҙы эскә саҡырып, ишеккә ыңғайланы. Лилиә барыһын да үткәреп ситкәрәк баҫты. Ә ирҙәр, ашарға саҡырылған аҡыллы мал кеүек, ҡабаланмай, Оксананың артынан эйәрҙе. Улар инеп тә өлгөрмәне, ҡапҡа алдына туҡтаған еңел машина тауышы ишетелде. Лилиә:
- Ана Маша ла килде, һуңламаны, - тип уға ҡаршы атланы.
Кәртәләге тоноҡ ут яҡтыһына Машаның буй-һыны, тауышы Хәмиткә бик таныш тойолдо. Ҡыҙ яҡынайғас, ирҙең ҡапыл йөҙө ҡараңғыланып, теле тотлоҡто:
- Һин... һин?.. Мында нимәштәп йөрөйөң?..

(Дауамы бар).

Фото: catherineasquithgallery.com

Автор:"ҺӘНӘК" журналы
Читайте нас в