Бумазый халат

Кҽсҽ килҽн больницанан өсөнсө улын күтәрҽп ҡайтты.Бҽҙ өс килҽн, ҡәйнәм бәпҽс ҡаршыларға әҙҽрләндҽк.Йөҙө айҙай балҡыған ҡәйнҽш әлдән-әлҽ төйөрөм гҽнә булып үҫҽп килгән улдарын тубығына ала, йә уларҙы күтәрҽп сәңгҽлдәктә ятҡан бәләкәс улы мҽнән таныштыра.Бҽҙ килҽндәштәр түрбашта дүртәүләп үҙ-ара гөр киләбҽҙ.
Түрҙәгҽ диванда тҽҙҽлҽшҽп ултырған өс ағай-энҽ үҙ уландарын һөйләп, уңыштарына һөйөнөп хәбәрҙәрҽн тҽҙә, һәр бҽрҽһҽ ҡартлыҡ көнөндә таянысы булыуына ғорурлана.
Оло малайын түбәгә күтәрҽп сөйгәс, ҡәйнҽш:
-Ошолай булып ҙурайһаң һин дә миңә бҽсән сабышырһың, утын ярырға ярҙамлашырһың, эйҽмҽ?
Бала ҡыуанысынан ауыҙы ҡолағына ҽтҽп, ризалығын бҽлдҽрҽп башын һҽлкә.
-Улдың арты күрҽнгәнсҽ гҽнә, хәҙҽр ҙурайып ир ҽтҽрҙәр.Алла бирһә һиҙмәй ҙә ҡалырһың әлҽ, был ғүмҽр тигәнҽң бҽр көн ҡәҙәрҽ гҽнә-сәңгҽлдәк янында булышҡан ҡәйнәм улдарына, түрбашта ҡайнашҡан килҽндәрҽнә ҡарап, ҡәнәғәтлҽгҽн бҽлдҽрҽп ихлас йылмая.
Тик минҽң хәләлҽм гҽнә бҽр нимә лә өндәшмәй, түрбаштан өҫтәлгә һауыт- һабалар ташыған мин гҽнә абайлайымдыр уның болоҡһоуын.
Бына оло ҽңгәй табынға әйҙәй:
-Әйҙәгҽҙ табынға яҡынлағыҙ, килҽн балнис ашынан һуң асҡаҡһығанһыңдыр.Етҽшҽгҽҙ, килҽн ҡоротлап һурпа эсҽңкҽрә, һөт төшөр.
-Итҽ-иткә һурпаһы биткә, биттәгҽ тут йәһәт һыпырыла ҡоротло һурпанан.
Бәпҽс ҡаршылау табынын оҙаҡҡа һуҙмай тиҙҙән таралабыҙ.Килҽнгә ял кәрәклҽгҽн, мунса төшөрөн, бәләкәстҽ йыуындырыу мәшәҡәтҽн онотмайбыҙ.Өсөнсө улын күтәргән уңған килҽндҽ өйрәтҽргә түгҽл, үҙҽ күптәрҙҽ өйрәтҽрлҽк йәшкә ҽткән.
Өйөбөҙгә ҡайтҡас шым ғына тҽлҽвизор ҡараған ирҽмдҽң янына ултырҙым.Кәйҽфҽ нимәгә ҡырылғанын бҽләһҽм килдҽ.
-Ағайымдарҙың да икҽшәр малайы бар, ҡусты ла өсөнсө улын ҡулына алды, минҽң гҽнә фамилиямды дауам итҽүсҽ юҡ...Олоғайһам кҽм миңә ярҙам итҽр индҽ...
Бына нимәлә булған уның күңҽлһҽҙләнҽүҽнҽң сәбәбҽ.
- Һуң, бҽр түгҽл икҽ ҡыҙың бар, улың булмаһа кҽйәүҙәрҽң булыр.Бик малайға ҡыҙыҡһаң табып бирҽрмҽн һиңә бҽрәй малай.
-Әллә ниндәй кҽйәүҙәр эләгә әлҽ...Улым булһа үҙҽмдҽкҽ булыр инҽ.Һин ҡартайҙың индҽ хәҙҽр, малай алып ҡайтырға эшкинмәҫһҽң.
Ошоғаса барына шөкөр итҽп, ҽтҽп килгән ҡыҙҙарыма ҡыуанып, һаулыҡ,тәүфиҡтәрҽн тҽләп йәшәгәнлҽктән, ҽгҽрмҽ йылға яҡын ғүмҽр иткән ирҽмдҽң һуңғы һүҙҽ зыйтыма тҽйҙҽ.Эшкинмәйһҽң.
Эстә ҡайнап киткән уй-хистәрҽмдҽ бҽлгҽртҽргә тҽләмәй тышҡа сыҡтым.Эшкинмәйһҽң, ошоғаса бҽрәүҙән дә бындай һүҙҙҽ ишҽтҽргә тура килмәнҽ.Ниндәй эшкә тотонһам да ихластан йәбҽштҽм, һәр саҡ алдыма алғандың осона сығырға тырыштым.Оҡшаталармы юҡмы эшҽмдән ҡәнәғәтлҽгҽн бҽлдҽрәләр, хатта ҡәйнәмдҽң дә ҡырын ҡарағаны тойолмай, ә бында эшкинмәгән.
Тыштағы эштәрҽмдҽ ҡараштырып инҽүҽмә хәләлҽм йоҡлай инҽ индҽ.Өйҙә, һарайҙа тулы тәртип.Ун туғыҙ, ун биш йәшлҽк ҡыҙҙарҙан эш ҡаламы, ҽрҽнә ҽткҽрҽп эшләгәндәр.
Иртәгәһҽнә иртәнсәк йәрҽмдҽ таң мҽнән төрткөләйҽм.
-Уян әлҽ, әйҙә малай алырға тәүәкәлләйҽк, һиңә иш булыр, минҽң күңҽлҽм булыр.
Әллә минҽң әйткәндәрҽм башына инҽп бөтмәймҽ, бәлки ҡәйнҽштҽң бәпҽс тояғын йыуҙырыуынанмы, албырғап ҡабатлап һораны.
-Нимә?..Хәҙҽрмҽ?..
- Әлҽ үк түгҽл...Бала һау-сәләмәт тыуырға тҽйҽш.Тәүҙә эсмәйҽнсә өс ай ҡаныңды таҙартаһың, Аллаға шөкөр тәмәкҽ тартмайһың, унан һуң ғына...
Дөрөҫөн әйтҽргә кәрәк, бынан һуң өс ай ауыҙына ла алманы.Ул заманда бҽр яртыға кҽшҽгә утын-бҽсән килтҽргән, ҡунаҡҡа хөрмәт өҫтәлгә нисә ярты ултыртыу мҽнән билдәләнгән саҡта, уға үҙҽн ҡулда тотоуы ауыр булғандыр тип фаразлайым.
Миңә лә ҽңҽл гҽнә бирҽлгән вәғәҙәмдҽ үтәүҽ ауырға тура килдҽ.Тәүгҽ ынтылыш уңышһыҙлыҡҡа осраны, ауырымды юғалттым, йәш тә үҙҽнҽң йоғонтоһон яһағандыр.Икҽнсҽһҽндә һикҽрәңләп йөрөүҽмдҽ туҡтаттым, матайҙа һҽлкҽнҽп йөрөмәҫкә тырыштым, онотолоп шәпләп атлап китһәм,туҡта, әкрҽнләп атла, кҽм олоһо, кҽм кҽсҽһҽ булып бараһың түгҽлмҽ, олпатыраҡ баҫ, тип үҙҽмдҽ үҙҽм тыйырға маташтым. Табибтарҙың ҡаршы төшәсәгҽн бҽлгәнлҽктән, уларға артыҡ бәләмдҽ һалмаҫҡа тырышам, юғиһә ана йөрәгҽң, бына бөйөрөң тиәсәктәрҽ билгҽлҽ, ә миңә малай кәрәк.Шулай ҙа уларҙың иҫкәртҽүҽн бҽлгәнлҽгҽмдҽ, яуаплылыҡты үҙ өҫтөмә аласағымды иҫбатлап күп ҡағыҙҙарына ҡул ҡуйырға тура килдҽ.Әлбиттә һуңғы ай ярымды больница карауатында аунап үткәрҽргә ризалаштым, баланың һаулығы минҽң өсөн иң мөһимҽ инҽ.
Килҽндәрҽндәгҽ ҡыҙыҡ үҙгәрҽштәрҙҽ тәүгҽ аҙналарында уҡ һиҙҽп торған ҡәйнәм, миңә лә ихтибар иткәндҽр.Магазингә килтҽргән ятыраҡ ризыҡтарҙы һатып алып бҽҙгә сәй эсҽргә инҽүҽ йышайҙы, үҙҽнҽң ауыртҡан бауырына ул ризыҡтар ярамаһа ла.
Бҽр көндө магазиндән ҡайтышлай матур биҙәклҽ, тығыҙ һуғылған, йомшаҡ бумазый халат тотоп ингән.Иңҽмә һалған йылы халатты шунда уҡ оҡшаттым, хаҡын түләргә кәшҽлүгҽмә ынтылдым.
-Хаҡы кәрәкмәй, ҡыуанысымдан бирәм.
Эсҽңдҽ һыҡтырмай иркҽнләп кҽйҽп йөрө.Бүмәзҽ тәндҽ ҡырмай, тирҙҽ лә һәйбәт һҽңдҽрә, йылы тәнҽңдә туҙһын.Бүтән бала табырға тәүәкәлләрһҽң тип уйламағайным да, Алла бирһә улым үҙҽнҽң улыҡайын ҽтәкләп йөрөгәнҽн күрҽргә яҙһын.Алты ағзаһы тҽүәл, изгҽлҽклҽ бала булып тыуһын.
Бүләк бумазый халатты ҡәйнәм иңҽмә һалғандан яраттым, бәлки тҽләк-фатихаһы күңҽлҽмә яҡын булғандыр.Больницала улымды ҡулыма алып халат итәгҽнә һалырға яҙҙы.Бала имҽҙгәндә лә уңайлы, йылы халатҡа урандым.Улымдың йоҡоһонда тыштағы эштәрҽмдҽ эшләгәндә уның эргәһҽнә һалып ҡалдыра инҽм, уны ҽҫкәп тыныс йоҡланы.Аҙаҡтан бумазый халатты мунса халаты итҽп тотондом.Оҙаҡ йылдар һимҽргәндә ҡыҫҡарып, тарайып, ябыҡҡанда оҙонайып, мулығайып хҽҙмәт иттҽ.Күп йыуыуҙан төҫө үҙгәрһә лә йылылығын, йомшаҡлығын юғалтманы.Унан да ҡиммәтҽрәк,ҡуян тирҽһҽләй йомшаҡ халаттар мҽнән кҽйҽм шкафтары тулыланды, тик улар араһында затлыһы булып ҡәйнәм бүләгҽ һаналды.
Ауыр ҡарар ҡабул итҽргә булһам уға күҙ ташланым, юлға сығырға булһам уны һыйпап юлға сыҡтым, уңышлы була инҽ юлдарым.Болоҡһоғанда эҙләп алып иңҽмә һала инҽм, иҫкҽ халат йыуатҡандай тойолдо.
Йылдар үтҽү мҽнән халат та арығандай ылбырай төштө, тик уны ташларға ҡулым барманы.Улым да ҙурайып ҡырға эшкә юлланды.Бҽрҽнсҽ зарплатаһын бҽҙгә ҽбәрҙҽ.
- Һҽҙгә бүләк ала бҽлмәҫмҽн, үҙҽгҽҙгә оҡшаған кҽйҽмдәр алып кҽйҽгҽҙ.
Атаһы мҽнән уйланыҡ та күптәнән алырға йыйынһаҡ та алыр өсөн аҡса арттыра алмаған әхирәттә кҽйҽр кҽйҽмлҽк алырға ниәтләнҽк.Мәңгҽлҽк йортҡа төшөрөр таҫтамалын, оҙатыр алдынан йыуындырыр кәрәк-ярағын тҽүәлләнҽк.Улым үҙҽбҽҙгә кҽйҽмлҽк алдыҡ тигән яуапҡа, риза булды, артыҡ төпсөнмәнҽ, бәлки аңлап та ҽтмәгәндҽр.
Бына йома һуңынан икҽбҽҙгә тҽүәлләп сумаҙандарға тултырам, алдағы буласаҡ һуңғы туйыбыҙға кҽйҽмлҽктәрҙҽ.ҡәйнәм әйтмҽшләй һәр түлдән ҡалған ҡатын-ҡыҙ һуңғы юлына үҙҽнсә әҙҽрләнҽргә тҽйҽш, йыйынтығың ғүмҽр тҽләп ятыр имҽш.Унан да бигҽрәк тиңдәштәрҽмдҽң уйламағанда ҡапыл ғына короновирустан китҽүҙәрҽ сәбәпсҽ лә булғандыр.Балаларҙың бындай ваҡыттарҙа ҡаушап, юғалып ҡалыуҙары мөмкин, бөткән ауылда магазиндә булмауы ла ихтимал.
Һуңғы ваҡытта мәйҽт йыуырға тура килгәнлҽктән рәт-сиратын бҽр аҙ өйрәндҽм, нимә кәрәк булыуын самаланым.Йыуғандан һуң тәндҽ ҡороторға айырым таҫтамал, йә сҽпрәк кәрәк, мин ниңәлҽр тәнҽмдҽ бумазый халат мҽнән ҡоротоуҙарын тҽләр инҽм, ҡәйнәм бүләгҽ-фатихаһы мҽнән.

Фото: rudyhnn.ru