Дала бөркөтө

Тәүҙәрәк хатта вазифаһынан тартынған, сөнки барыһы ла уның нисек батша булып китеүен бел­гән. Ваҡыт үткән, был тарих ме­нән таныш булған ҡоштар үлеп бөткән, ә йәшерәктәре бер нәмә лә белмәгән. Бөркөткә хакимлыҡ итеү торған һайын нығыраҡ оҡ­шаған. Ҡарғалар уны маҡтап туймаған. Бының өсөн бөркөт уларҙы ситләтмәгән. Һандуғас та ҡалышмаған. Бөркөт уны тыңлаған һайын: “Мин ысынлап та шулай аҡыллымынмы икән ни?” – тигән уйға ҡалған.
Байлыҡҡа һәм данға күмелгән бөркөт бер нәмәгә лә борсол­ма­ған. Ниңә хафаланырға ти: ере күп, мал-мөлкәттең иҫәбе-һаны юҡ, ҡарғалар аҙыҡ-түлектән өҙ­мәй.
Алыҫ илдәрҙәге бөркөттәр ҙә был хаҡта ишеткән, табыш эҙләп килгән. Бөркөт береһен дә ситкә ҡаҡмаған. Бының өсөн уны төрлө орден-миҙалдар менән бүләклә­гәндәр, исемдәр биргәндәр. “Һин далалағы иң аҡыллы бөркөт!” – тип маҡтағандар.
Ваҡ ҡоштарҙың тормошо на­сарланғандан-насарланған. Ризаһыҙлыҡ белдергәндәрен ҡарғалар суҡыған. Судҡа мөрә­жәғәт итеү ҙә файҙа бирмәгән, һатып алынған судьялар хөкөм иткән.
Бөркөт менән юха ҡарғалар һәм һандуғастар ғына йәшәй алған, ә аҡыллы өкөләр сит ил­дәргә китергә, туғайҙағы әрәмә­лектәргә боҫорға мәжбүр булған. Юҡһа, уларҙы ҡарғалар суҡып үлтергән. Һуңынан “Аҡылдарынан яҙып үлделәр” тип иғлан иткән­дәр. Ә ябай ҡоштар далалағы хәл­дәрҙе үҙ-ара һөйләүҙән уҙмаған.
Алыҫ илдәрҙән килгән ҡоштар европаса йәшәргә өйрәткән. Дала бөркөтө диңгеҙ аръяғын­да­ғы­са көн итергә бик теләгән, үҙ­ҙәренә яраһа-ярамаһа ла Көн­байыш йәшәү рәүешен ин­дер­гән. Йыш ҡына ул: “Яҡты ки­ләсәк өсөн бар көсөмдө һалам, мине аңламайҙар”, – тип мы­жы­ған. Ха­лыҡ-ара форумдарҙа юғары трибуналарҙан: “Беҙҙең илдә бөтә ҡоштар ҙа һәйбәт йә­шәй, бәхетлеләр”, – тип ша­пы­рынған. Ярандары – ҡарғалар уға бере­һенән-береһе бейегерәк һәйкәл ҡуйған, һандуғастар береһенән-береһе моңлораҡ йырҙар сығарған. Бөтә донъя уның портреттары менән тулған.
Бөркөт ҡартайып, күрмәй баш­лағас, ҡоштар йыйылышып яңы батша һайлаған. Ул ығы-зығыһыҙ үтмәгән. Ҡартына ныҡ ҡына эләккән. Ярай әле, ва­ҡы­тында сит илгә ҡасып ҡотолған. Әле далала башҡа бөркөт хаким­лыҡ ҡыла.
Беҙгә бөркөттөң һауала ғына бөркөт булып ҡалыуын, әгәр осона башлаһа, ваҡытында ергә төшөрөргә кәрәклеген онотмаҫҡа ғына ҡала.

Урал ЮЛДАШЕВ.

Фото: printonic.ru